محمد بن أحمد المقدسي ( المشاري ) ( مترجم : علينقي منزوي )
488
أحسن التقاسيم في معرفة الأقاليم ( فارسي )
آسياهاى بادي در سگستان وپوشنگ ، دژ زرنج ] وخود آن شن زارها ] همه از شگفتيها بشمارند . در سرخس جائى هست كه در يك روز از سال نوعي پرندگان بدان رو مىآورند وخود را در آن جا مىاندازند [ ودر غير آن روز نمىآيند ] پس مردم بسيارى از آنها را گرد آورى مىكنند . در مزدوران غارى هست كه ته آن دانسته نيست [ وكسى نمىتواند بدان درآيد . وداستانها دارد ] . مشهدها : قبر على الرضا « 1 » در طوس است ودژى براي آن ساخته شده كه خانهها وبازار دارد . عميد الدولة فائق نيز مسجدى برايش ساخت كه در همهء خراسان به از آن نيست . در يك فرسنگى سرخس قبر پسر عموى وى است كه بارگاهى بر روى آن ساخته شده است . در دو فرسنگى مرو رباطى هست كه گورى كوچك در آنست وگويند قبر سر حسين بن علي ( ع ) « 2 » است . در طبس قبر دو صحابي هست [ در طبس خرما گور يك صحابي بنام مالك هست ] . در كرانهء جيحون رباط ذو القرنين هست وبرابر آن در كرانهء خاورى رباط ذو الكفل است ، گويند ميان آن دو يك رشته زنجير كشيده بوده است . در سمت نسا رباط افراوه است ودر برابر ابيورد رباط كوفن مىباشد ، أبو القاسم ميكالى در پشت آن دو رباط ديگر ساخت و * مال فراوان برايش هزينه نهاد ووسايل وابزار بسيار بدانجا آورد واملاكى
--> ( 1 ) متن عربى : على الرضى است . مانند اين در ص 320 . 5 نيز تكرار شده است . ( 2 ) چنانكه در پانوشت ص 65 گذشت اين مزارها قبر نبوده بلكه بناى يادبودى است كه با مرور زمان عنوان قبر بدانها داده شده است .